Z punktu widzenia rozwoju emocjonalnego, społecznego i poznawczego, kontakt
dziecka ze zwierzęciem domowym to coś znacznie więcej niż tylko wspólna zabawa
czy codzienne obowiązki. Zwierzę w domu staje się częścią systemu rodzinnego –
często pełni rolę powiernika, towarzysza, a nawet terapeuty.
W gabinecie psychoterapeutycznym bardzo często obserwuję, jak dzieci, które
mają kontakt ze zwierzętami, prezentują większą zdolność do empatii, lepsze
radzenie sobie z emocjami i wyższą odporność psychiczną. Z kolei dzieci, które
doświadczyły trudnych wydarzeń (rozwód, żałoba, przemoc emocjonalna), często
tworzą wyjątkowo silne więzi właśnie ze swoim pupilem – i to ta więź staje się
pierwszym bezpiecznym przywiązaniem.
🐾 Zwierzę jako pierwszy "bezpieczny obiekt"
W kontekście teorii przywiązania Johna Bowlby’ego, zwierzę może pełnić funkcję
tzw. obiektu przejściowego, który pomaga dziecku budować zaufanie do relacji.
Gdy dziecko doświadcza świata jako zagrażającego – obecność psa, kota czy
królika może stać się jego bezpiecznym "tu i teraz".
„Kiedy płakałam, mój pies zawsze kładł głowę na moim kolanie. Wtedy czułam, że
ktoś mnie naprawdę widzi” – powiedziała 10-letnia dziewczynka podczas sesji
terapii traumy po rozwodzie rodziców.
Zwierzę nie ocenia, nie odrzuca, nie zawodzi. Daje przestrzeń na bezwzględną
akceptację, której dziecko często nie potrafi jeszcze doświadczyć w relacjach z
rówieśnikami czy dorosłymi.
👩⚕️ Korzyści terapeutyczne i wychowawcze
Z badań (m.in. Purewal et al., 2017) wynika, że dzieci wychowujące się ze
zwierzętami częściej wykazują:
• Wyższy poziom empatii
• Lepsze umiejętności społeczne
• Większe poczucie odpowiedzialności
• Redukcję poziomu stresu i lęku
• Niższą podatność na depresję i izolację społecznąW terapii dziecięcej wykorzystuje się również zooterapię (animal-assisted
therapy), w której pies czy koń stają się częścią procesu terapeutycznego.
Zwierzęta pomagają dzieciom otworzyć się emocjonalnie, budować poczucie
sprawczości i zwiększać poziom dopaminy oraz oksytocyny – hormonów
odpowiedzialnych za poczucie bliskości i ukojenia.
🎨 Kolorowa codzienność, głęboka przemiana
Dzieci często malują swoje zwierzęta na terapiach plastycznych, tworzą
historie, w których są bohaterami ratującymi swoich pupili. To symboliczne
opowieści o relacji, trosce i bezwarunkowej miłości. Obecność kota lub psa w
ich opowieściach to często pierwszy krok do zbudowania narracji o własnej sile
i sprawczości.
Kolorowy rysunek, w którym chłopiec i pies walczą z „ciemnym cieniem” w lesie,
był sposobem 7-letniego pacjenta na opowiedzenie o swoim lęku nocnym po stracie
taty.
❗ Zwierzę to nie terapia w tabletkach – to odpowiedzialność
Warto jednak podkreślić, że posiadanie zwierzęcia nie może być kompensacją za
brak relacji, bliskości czy uwagi ze strony dorosłych. Zwierzę nie zastąpi
terapii, ale może być jej cennym uzupełnieniem. Decyzja o adopcji pupila musi
być przemyślana, dostosowana do możliwości rodziny – zarówno emocjonalnych, jak
i logistycznych.
💬 Relacja, która zmienia wszystko
Zwierzęta uczą dzieci czułości, cierpliwości, opieki, ale też przemijania i
żałoby. Są obecne w najważniejszych momentach dzieciństwa – kiedy trzeba się
przytulić, kiedy nikt nie rozumie, kiedy świat jest zbyt głośny.
Jeśli jesteś rodzicem i zastanawiasz się, czy Twoje dziecko potrzebuje pomocy –
czasem pierwszą odpowiedzią może być… pies. A czasem – wspólna wizyta w
gabinecie, gdzie te relacje nabierają głębszego znaczenia i stają się
początkiem procesu leczenia.
